Il cumpass

Abby Sunderland (16 onns) è sa messa sin viadi enturn il mund cun ina nav a vela. Ella navighescha tut persula atras la mar. Vus pudais s’imaginar che cura ch’ins è sin la mar è da vesair nagut auter ch’aua e tschiel. Per ch’ins sappia en tge direcziun navigar dovr’ins tranter auter in cumpass. E nus dain in’egliada co quel funcziuna.

 

 

Il cumpass - la chascha cun la guglia
Il cumpass è in instrument che mussa adina nua che nord è. El consista ord ina chascha nua che las quatter direcziuns èn nudadas ed ina guglia che po sa volver e ch’è magnetisada. La guglia mussa adina en direcziun nord.

 

 

 

Il magnet
La guglia reagescha sco in magnet. Probabel avais gia fatg l’experientscha che sch’ins tegn dus magnets in cunter l’auter tiran quels in l’auter u smatgan davent in l’auter. Las differentas varts dal magnet vegnan numnadas sid e nord, sco las direcziuns. Tegnan ins las varts nord u las varts sid ina cunter l’autra, lura stauschan quels davent ina l’autra. Prendan ins dentant ina vart nord ed ina sid e tegn ina cunter l’autera, lura tiran quellas duas varts ina l’autra.

 

Champ geomagnetic

Il mund è in magnet
Il medem capita cun la guglia dal cumpass. Il mund è numnadamain in magnet surdimensiunà. La raschun persuenter è che l’intern dal mund cuntegn fier e quel è magnetic. Il mund che sa volva enturn sa sez e las stresas en l’intern dal mund ch’èn per part liquids procuran ch’il mund è in magnet. Uschia ha quest grond magnet influenza sin la pitschna guglia dal cumpass e quella sa volva enfin ch’ella mussa en direcziun nord.

 

Sche ti vul savair da pli d'Abby Sunderland che navighescha enturn l'entir mund cun sia nav a vela, lura clicca qua...